Racjonalana Terapia Zachowania

Skuteczne narzędzie autoterapii
 

Wprowadzenie

Racjonalna Terapia Zachowania jest metodą samopomocy w nurcie behawioralno-poznawczym stworzoną przez Maxie C. Maultsby. Model ABCD Maultsby jest silnie powiązany z ABC Aarona Becka oraz ABCDE Alberta Ellisa. Wszystkie trzy opierają się błędnym kole wywołanym przez irracjonalne interpretacje faktów prowadzące do konsekwencji mentalnych i behawioralnych. Maultsby w przeciwieństwie do dwóch pozostałych autorów rozdziela te dwa rodzaje konsekwencji i wymienia jako osobne etapy błędnego koła.

Główne założenia

Podstawowym założeniem Racjonalnej Terapii Zachowania jest twierdzenie, że negatywne odczucia (C – emotional consequences) oraz niekorzystne działania (D – disfunctional behaviour) nie wynikają z faktów (A – activating event), ale z błędnych ich interpretacji (B - beliefs). Wobec tego w celu pozbycia się przykrych, chorobliwych emocji i myśli oraz wypracowania zdrowych zachowań należy przeanalizować osobiste przekonania i zamienić je na racjonalne i prozdrowotne odpowiedniki mające oparcie w faktach.

Przyczyny zaburzeń

RTZ jest terapią poznawczo-behawioralną, dlatego przyczyny dysfunkcyjnych emocji, myśli i reakcji widzi w niezdrowych, fałszywych przekonaniach. Negatywne myśli o sobie samym, bezpodstawne generalizacje jednostkowych sytuacji, utrwalone schematy myślowe wymierzone w poczucie własnej wartości z łatwością i w sposób automatyczny prowadzą do przykrych emocji i wywołują lawinę kolejnych destrukcyjnych myśli. Po takim zamachu na wartość i sprawczość własnej osoby trudno jest podjąć korzystne w skutkach i zdrowe działania.

 

Forma terapii


Racjonalna Terapia Zachowania jest z zasady nastawiona na samopomoc. Terapeuta wyposaża klienta w narzędzie i uczy się nim posługiwać. Analizuje z klientem błędne przekonania i prowadzi w procesie przełamywania utrwalonych schematów prowadzących do automatycznych, dysfunkcjonalnych reakcji emocjonalnych i behawioralnych. Pomaga w tworzeniu nowych racjonalnych przekonań prowadzących do zdrowych emocji i zachowań.


Metoda terapii

W celu wprowadzenia zmiany i zastąpienia niepożądanych myśli, emocji i zachowań zdrowymi pacjent stosuje Racjonalną Samoanalizę. Najpierw poddaje szczegółowej analizie zaistniałą sytuację problemową według modelu ABCD:

  • A. Opisuje krótko zdarzenie, które doprowadziło do niechcianych reakcji.
  • B. Wypisuje dokładnie wszystkie myśli wywołane tym zdarzeniem – swój wewnętrzny dialog.
  • C. Używając prostych stwierdzeń określa swoje odczucia emocjonalne w wyniku tej sytuacji.
  • D. Pisze co zrobił, jak się zachował.

Następnym krokiem jest uświadomienie sobie błędów w spostrzeganiu i myśleniu oraz wypracowanie zdrowych zachowań:

  • Ad.A. Sprawdza czy wszystko co umieścił w opisie zdarzenia to fakty. Zmienia opis tak, aby zawierał tylko to, co zarejestrowałaby kamera.
  • Ad.B. Analizuje każdą myśl za pomocą 5 pytań zdrowego myślenia:
      1. Czy jest oparta na oczywistych faktach?
      2. Czy chroni moje życie i zdrowie?
      3. Czy pomaga osiągać moje bliższe i dalsze cele?
      4. Czy pomaga unikać lub rozwiązywać niepożądane konflikty?
      5. Czy pomaga mi czuć się tak, jak chcę się czuć?
  • Ad.C. Określa jak chce się czuć w podobnych sytuacjach.
  • Ad.D. Pisze jak chce reagować w podobnych sytuacjach.

Mocne strony

RTZ wyposaża klienta w przyjazne i przydatne narzędzie samopomocy. Pozwala kontrolować własne emocje i wpływać na nie. Buduje poczucie sprawstwa, wartości oraz motywację. Może być stosowana zarówno do codziennych problemów i radzenia sobie ze stresem, jak i w przypadku trudnych problemów osobistych i rodzinnych. 

Ograniczenia

Odpowiedzialność za efekty terapii leży przede wszystkim po stronie klienta. Wymaga pogłębiania samoświadomości oraz pracy na własnych przykrych myślach i przekonaniach.
Image
akceptacja
cierpliwość
czułość
entuzjazm
fascynacja
miłość
nadzieja
oczekiwanie
oczarowanie
otucha
podziw
pragnienie
radość
rozbawienie
rozluźnienie
satysfakcja
spokój
spełnienie
szacunek
szczęście
ufność
wesołość
wiara
wypoczynek
zachwyt
zaspokojenie
zaduma
zaufanie
zgoda
zdziwienie
apatia
bezwład
frustracja
gniew
irytacja
napięcie
niedowierzanie
niechęć
niesmak
nienawiść
nieufność
niecierpliwość
obawa
odraza
obrzydzenie
oburzenie
panika
pogarda
przerażenie
przykrość
przygnębienie
rozdrażnienie
rozpacz
rozczarowanie
rozgoryczenie
samotność
smutekszok
tęsknota
uraza
wątpliwość
wściekłość
wstręt
wstyd
wrogość
wzburzenie
zaskoczenie
zazdrość
zdenerwowanie
znużenie
zmęczenie
znudzenie
złość
żaL